مقام معظم رهبری: در طول تاریخ، رنگ های گوناگون بر سیاست این کشور پهناور سایه افکند؛ اما رنگ ثابت مردم گیلان، رنگ ایمان بود.
چهارشنبه ۲۹ دی ۱۴۰۰ - Wednesday 19 Jan 2022
محتوا
زندگینامه آیت الله العظمی محمد فاضل لنکرانی

زندگینامه آیت الله العظمی محمد فاضل لنکرانی

ناصرالدین انصاری قمی
آقای حاج شیخ محمّد فاضل لنکرانی قدس سره خورشید آسمان فقاهت و بزرگ مدافع حریم تشیع بود .فقید سعید در ذی قعده الحرام سال ۱۳۵۰ ( ۱۳۱۰ ش ) ، در بیت علم و فضیلت زاده شد .

سه‌شنبه 27 آوریل 2021 - 19:22

ناصرالدین انصاری قمی

 

آقای حاج شیخ محمد فاضل لنکرانی، با نام فامیلی شناسنامه ای موحدی گیلانی، خورشید آسمان فقاهت و بزرگ مدافع حریم تشیع بود .

فقید سعید در ذی قعده الحرام سال ۱۳۵۰ ( ۱۳۱۰ ش ) ، در بیت علم و فضیلت زاده شد . پدرش آیت اللَّه حاج شیخ عبداللَّه فاضل ( ۱۳۱۴ – ۱۳۹۲ ق ) ، از علمای اعلام حوزه علمیه و از شاگردان آیات عظام : حاج آقا حسین قمی ، میرزا محمّد آقازاده خراسانی ، شیخ مرتضی آشتیانی ( در مشهد ) و به ویژه حاج شیخ عبدالکریم حائری و مقرر درس ایشان بنام « نتایج الافکار » و از خواص اصحاب آیت اللَّه العظمی بروجردی ( آثار الحجه ۲ / ۵۹ ، گنجینه دانشمندان ۲ / ۲۱۳ ، الذریعه ۲۴ / ۴۴ ) ، و مادر مکرمه اش دختر آیت اللَّه حاج سیدعباس فقیه رضوی قمی بوده است . او از رهگذر پیوند و قرابت با این بیت شریف ، با آیت اللَّه العظمی مرعشی نجفی و آیت اللَّه کرمی اهوازی خویشاوندی داشت و خود به داشتن چنین پدر و مادری افتخار می کرد .

معظم له دوران کودکی را در دامان چنین پدر و مادری گذرانید و بالید و پس از تحصیلات ابتدایی ، به تحصیل علوم دینی روی آورد ( ۱۳۶۳ ق / ۱۳۲۳ ش ) . او ، ادبیات و سطوح را با دقت و سرعت نزد استادانی مانند حضرات آیات : منتظری ( شرح لمعه و مطول ) ، نوراللهی نجف آبادی ( شرح لمعه ) ، فاضل لنکرانی ( پدرش ) ، سلطانی طباطبایی ، شیخ عبدالجواد جبل عاملی و حاج آقا مرتضی حائری ( رسائل ، مکاسب و کفایه ) فراگرفت و این همه شش سال به درازا کشید . در ۱۹ سالگی ( ۱۳۲۹ ش ) به درس های آیت اللَّه العظمی بروجردی و امام خمینی راه یافت و به زودی مورد توجه بسیار آیت اللَّه بروجردی قرار گرفت و پس از مطالعه تقریرات درسی او ، بدو جایزه بزرگی عطا فرمود و دستور به چاپ آنها داد ، که بنام « نهایهالتقریر » – در ۲ جلد و در ۲۵ سالگی اش – چاپ و منتشر شد . این امر ، نام او را در حوزه علمیه قم طنین افکن ساخت . او در این زمان علاوه بر تحصیل فقه و اصول در محضر این دو فقیه بزرگ ، به فراگیری فنون تفسیر و فلسفه از درس های مرحوم علامه طباطبایی پرداخت و در این دو رشته هم ، صاحب نظر شد .

وی ، علاوه بر تحصیل ، به تدریس و تألیف پرداخت و نامش به عنوان یکی از مدرسین معروف حوزه علمیه ، زبان زد بود . او ، پس از سال ها تدریس سطوح عالی – مکاسب و کفایه – و پرورش صدها عالم و فاضل فرزانه ، به تدریس خارج فقه و اصول روی آورد و هماره درس های سطح و خارج او در زمره پرشکوه ترین دروس حوزه علمیه قم بود و تقریرات درس اصول ایشان – به زبان های عربی و فارسی – به چاپ رسیده است . بدون شک ، معظم له یکی از چهره های درخشان حوزه علمیه قم بود که از همان آغاز جوانی خوش درخشید و نور پاشید و امید آینده روحانیت و مرجعیت بود .

شریف رازی در سال ۱۳۵۰ ش ( ۴۰ سالگی آیت اللَّه فاضل ) درباره او نوشته است : … از فضلاء معروف و مدرسین موصوف به فضل و کمال حوزه علمیه است که علم خود را قرین عمل و تقوا و ورع نموده است … او امروز یکی از مدرسین جوان عالی مقام حوزه علمیه است که در مسجد اعظم به منبر تدریس رفته و صدها نفر در حوزه درسش شرکت می کنند … » ( گنجینه دانشمندان ، ج ۲ ، ص ۲۱۴ )

با شروع نهضت اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی ، آن فقیه بزرگ نیز مردانه به میدان آمد و از مواضع حکیمانه استادش دفاع نمود و رنج حبس و تبعید را به جان خرید و چند سال در بندر لنگه و یزد به حال تبعید به سر برد . او جزو اعضای مؤسس – و سالها دبیر – جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بود و امضایش هماره در پیام ها و اعلامیه های جامعه مدرسین بر علیه رژیم پهلوی دیده می شد . برای احیاء نام امام ، آثار فقهی اش را به عنوان شرح بر « تحریر الوسیله » نگاشت . او مقرّر درس های امام ، شارح آثار فقهی امام ، مدافع و مروّج مکتب انقلابی امام و از آغاز جوانی ، هم مباحثه فرزند امام – آیت اللَّه حاج سیدمصطفی خمینی – بود . و لذا امام به او فرموده بود : « من ، تو را به منزله مصطفی می دانم . رفتاری که با مصطفی داشتم ، با تو دارم . من تو را از کوچکی ، بزرگ کرده ام » .

او پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، سالیان بسیار دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ، دبیر شورای مدیریت حوزه علمیه قم و نماینده مردم استان مرکزی در مجلس خبرگان رهبری بود . پس از وفات مراجع معظم آیات عظام : امام خمینی ، خویی ، گلپایگانی و اراکی بود که نام مبارکش به عنوان نخستین مرجع تقلید از سوی جامعه روحانیت تهران و جامعه مدرسین قم اعلام گردید و آوازه مرجعیت او در سراسر جهان تشیع ، طنین افکن شد و پس از آن بود که خدمات بسیار به شیعیان و حوزه های علمیه ، بر دستان مبارکش جاری شد . او با تأسیس « مرکز فقهی ائمه اطهار » ( در قم و کابل و دمشق ) . نهادی قوی و مرکزی منسجم را برای تربیت فقیهان شیعی ، و احیای آثار فقهی شیعه ، و با تألیف دوره فقه « تفصیل الشریعه » ، خدمتی بزرگ به فقه مذهب جعفری علیه السلام نمود .

آن مرجع بزرگ در دفاع از حریم اسلام و مکتب تشیع سر از پای نمی شناخت و در تمام دوران زندگی اش تا صدور اعلامیه های فراوان از مبانی عقیدتی تشیع حمایت نمود ( که نمونه آن صدور اعلامیه های هر ساله در ایام فاطمیه مبنی بر بزرگداشت شهادت حضرت زهرا و اعلامیه در ثبوت حکم ارتداد سلمان رشدی می باشد ) .

او دارای خطی خوش ، اخلاقی نکو ، زندگی ساده و بی پیرایه بود و عشق به مکتب اهل بیت علیهم السلام از سراسر وجودش و زندگی اش نمایان بود ( به گونه ای که پس از انتشار کتاب « شهید جاوید » او از نخستین کسانی بود که بر این کتاب ، ردّیه نگاشت و از ساحت قدس امام حسین علیه السلام دفاع نمود ) . سالها امام جماعت حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه بود و نماز جماعتش یکی از باشکوه ترین نمازهای جهان اسلام بود .

الف – تألیفات دوران جوانی ( تا ۴۰ سالگی ) او عبارتند از :

۱ . نهایه التقریر ( ۲ ج . تقریرات درس فقه ( صلاه ) آیت اللَّه بروجردی )

۲ . معتمد الاصول ( ۲ ج . تقریرات درس اصول امام خمینی )

۳ . حاشیه بر عروه الوثقی – ناتمام

۴ . تقریرات درس فقه امام خمینی ( کتاب طهارت )

۵ . تقریرات درس فقه آیت اللَّه بروجردی ( خمس و طهارت )

۶ . تقریرات درس اصول آیت اللَّه بروجردی

۷ . کتاب الاجاره

۸ . شرح عروه الوثقی – اجتهاد و تقلید

۹-حاشیه بر طهارت مصباح الفقیه

۱۰ . رساله در لباس مشکوک

۱۱ . رساله در اخذ اجرت بر واجبات

۱۲ . رساله در عصمت انبیاء

۱۳ . مدخل التفسیر ( درباره : اعجاز قرآن ، تواتر قرائات ، عدم تحریف قرآن )

۱۴ . پاسداران وحی در قرآن کریم – ردّ و نقد کتاب « شهید جاوید »

۱۵ . اهل بیت یا چهره های درخشان در آیه تطهیر .

( این دو کتاب را با همکاری مرحوم آیت اللَّه حاج آقا شهاب اشراقی نگاشت ) .

ب – تألیفات پس از ۴۰ سالگی او عبارتند از :

۱ . تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله ( ۳۰ ج) ۲ . القواعد الفقهیه ۳ . آئین کشورداری از دیدگاه امام علی علیه السلام – شرح عهدنامه امیرالمومنین به مالک اشتر – به قلم : حسین کریمی زنجانی

۴ . تقیه مداراتی ۵ . تفسیر سوره حمد ۶ . احکام الحج – حاشیه بر تحریر الوسیله

۷ . رساله در خلل حج و عمره ۸ . مناسک حج ۹ . توضیح المسائل ۱۰ . جامع المسائل ( ۲ ج ) ۱۱ . استفتائات الحج ۱۲ . ایضاح الکفایه ( ۶ ج – شرح کفایه الاصول ) – به قلم : سیدمحمّد حسینی قمی

۱۳ . تبیان الاصول ( ۴ ج . تقریرات درس خارج اصول معظم له ) به قلم : عبداللَّه اسلامی حائری

۱۴ . سیری کامل در خارج اصول ( ۱۶ ج ) ۱۵ . المسائل المستحدثه ۱۶ . کتاب الصوم ۱۷ . کتاب القضاء ۱۸ . مجمع الفهارس – فهرست بحارالانوار – ، الغدیر والمیزان ۱۹ . شرح وصیت نامه امیرالمؤمنین علیه السلام به امام حسن علیه السلام ۲۰ . الاحکام الواضحه ۲۱ . مجموعه اعلامیه ها ، پیام ها و سخنرانی ها ۲۲ . اصول فقه شیعه ( ۶ ج . فارسی ) به قلم : محمود ملکی و سعید ملکی اصفهانی

۲۳ . اکمال حاشیه بر عروه الوثقی ۲۴ . ثلاث رسائل ( عدّه المرأه ، طلوع الفجر فی اللیالی المقمره ، قاعده نفی الحرج ) .

سرانجام آن فقیه بزرگ ، پس از یک دوره بیماری ، در ۷۵ سالگی ، در روز شنبه اول جمادی الثانی ۱۴۲۸ ق ( ۲۶ خرداد ۱۳۸۶ش) چشم از جهان فروبست و عالم تشیع را سوگوار و عزادار ساخت . با اعلام خبر وفاتش ، موجی از غم و اندوه بر دل های شیعیان جهان سایه افکند و در جمهوری اسلامی ایران ، سه روز عزای عمومی اعلام شد و سیل پیام های تسلیت از سوی مراجع معظم تقلید ، مقام رهبری ، نهادها ، سازمان ها ، شخصیت ها صادر شد .

پیکر پاکش صبح روز دوشنبه ۳ جمادی الثانی – سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا – با حضور خیل مشتاقان و سیل عزاداران از ایران و سایر کشورهای اسلامی تشییع ، و پس از نماز آیت اللَّه العظمی وحید خراسانی بر آن در مسجد بالا سر حرم حضرت فاطمه معصومه ، به خاک آرمید و جهانی از علم و عمل و اخلاص را با خود به خاک برد .

 

 

منبع: اختران فضیلت: زندگی و درگذشت علمای شیعه، ج۱، ناصرالدین انصاری قمی، دلیل ما، قم، ۱۳۸۸، ص۴۳۵-۴۴۱

ارسال دیدگاه

*

code